Leiðari - Neytendur eiga að njóta vafans

Miðvikudagur, 1. mars 2006
Brynhildur Pétursdóttir

 

Neytendur eiga ekki að þurfa að hafa áhyggjur af því að algengar neysluvörur innihaldi efni sem geta verið krabbameinsvaldandi, valdi skertri æxlunargetu, séu þrávirk, hafi áhrif á skjaldkirtilinn eða valdi ofnæmisviðbrögðum. Margar neysluvörur nú til dags innihalda samt sem áður skaðleg efni og ástæðan er sú að hagsmunir framleiðenda hafa hingað til ráðið för. Framleiðendum var ekki gert skylt að rannsaka og áhættumeta ný efni fyrr en árið 1981. Fram að þeim tíma kom aragrúi efna á markað og fæst þeirra hafa verið rannsökuð nægjanlega. Enginn veit hvaða áhrif þessi efni hafa á heilsufar fólks og lífríki en ef marka má þær fjölmörgu kannanir sem gerðar hafa verið á algengum efnum er ástæða til að hafa áhyggjur. Hagsmunir efnaframleiðenda hafa hins vegar alltaf vegið þyngra en hagsmunir almennings. Það sannaðist enn og aftur í Brussel fyrir jól þegar ein mikilvægasta löggjöf síðustu ára var útþynnt eftir öfluga og árangursríka hagsmunagæslu efnaiðnaðarins.

Neytendur hafa aldrei beðið um rúmföt með formaldehýð, tölvur með PDEB, regnföt með perflúoroktýlsúlfónati eða barnaleikföng með þalötum og því fer fjarri að framleiðendur séu að svara kröfum neytenda þegar þeir setja bisphenol-A í matvæla pakkningar eða triclosan í tannkremið. Neytendur eru því miður í erfiðri aðstöðu því  fæstir vita hvaða efni á að forðast, hver þeirra eru skaðleg og hvar þessi efni kunna að leynast. Sem betur fer eru þó framleiddar vörur án varasamra efna því þau eru langt frá því að vera nauðsynleg í öllum tilfellum. Þessar vörur eru merktar með vottuðu umhverfismerki og með einbeittum vilja geta íslenskir neytendur orðið sér úti um þær. Mér er þó fyrirmunað að skilja að það þurfi að hafa sérstaklega fyrir því að finna neysluvöru sem inniheldur eins lítið af skaðlegum efnum og mögulegt er. Ætti það ekki að vera sjálfsagt mál?

Brynhildur Pétursdóttir
Neytendablaðið mars 2006